الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
282
الهيات در نهج البلاغه (فارسى)
امام عليه السلام در نهجالبلاغه از اوصاف ثبوتىِ الهى سخن بسيار فرموده است كه در اينجا به پارهاى از آن سخنان اشاره مىكنيم و صفت علم و قدرت را در مبحث جداگانهاى پى مىگيريم . در خطبهء اوّل اين جملهها صريحاً بر صفات ذات و فعل دلالت دارند : فَطَرَ الخَلائِقَ بِقُدرَتِه ، وَ نَشَرَ الرِّياحَ بِرَحمَتِه ، وَ وَتَّدَ بِالصُّخورِ مَيَدانَ أَرضِه . خلايق را به قدرت خود آفريد ، و بادها را به رحمت خود پراكنده ساخت ، و جنبش و لرزش زمين را به صخرهها و سنگهاى عظيم ميخكوب و استوار كرد . كائِنٌ لا عَن حَدَثٍ ، مَوجودٌ لا عَن عَدَمٍ . [ خداوند سبحان ] بود و ثابت است نه اينكه حادث باشد ، موجود است و هست نه اينكه [ مثل موجودات ديگر وجود يافته و ] از عدم پديد آمده باشد . فاعِلٌ لا بِمَعنَى الحَرَكاتِ وَ الألَةِ . بَصيرٌ إِذ لا مَنظورَ إِلَيهِ مِن خَلقِه . مُتَوَحِّدٌ إِذ لا سَكَنَ يَستأنِسُ بِه وَ لا يَستَوحِشُ لِفَقدِه . فاعل است [ و از او كارهاى خدايى صادر مىشود ] نه به معنى حركات و انتقال از مكانى و حالى به مكانى و حالى ديگر ، و نه به توسّط آلت و وسيله . بصير و بيناست حتّى زمانى كه چيزى از خلق او كه قابل ديدن باشد نبود . منفرد و يگانه است زيرا مونسى ندارد كه به آن انس گيرد و از فقدان آن به وحشت افتد . سپس تا آخر خطبه بيشتر آنچه فرموده است بلكه تقريباً تمام آن ، دلالت بر اوصاف فعليّهء الهيّه دارد . و در ضمن دعا به درگاه الهى عرضه مىدارد : اللَّهُمَّ أَنتَ الصّاحِبُ فِي السَّفَرِ ، وَ أَنتَ الخَليفَةُ فِي الأَهلِ ،